Sarılıcı ve Tırmanıcı Bitki Bakım Rehberi

Acem Borusu

Campsis radicans · Sarılıcılar

Sıcak yazı ve tam güneşi seven, gösterişli borazan şekilli çiçekler açan, çok güçlü ve hızlı büyüyen bir sarmaşıktır. Kuraklığa dayanıklıdır ancak köklerinden yaydığı sürgünlerle (piç) agresif bir şekilde yayılabilir, bu nedenle dikim yeri dikkatli seçilmelidir.

Ada Girit Sarmaşığı

Cyprina insularis · Sarılıcılar

Ege adaları ve güneybatı Anadolu'ya endemik, nadir bulunan bir sarmaşıktır. Tam güneş, süzek ve kireçli (alkali) toprakları sever, kuraklığa çok dayanıklıdır ve kaya bahçeleri için uygundur.

Adi Orman Asması

Clematis vitalba · Sarılıcılar

Türkiye'ye özgü, son derece güçlü, hızlı büyüyen ve agresif bir sarmaşıktır. Kontrolden çıkıp diğer bitkileri boğma ve istilacı olma potansiyeli çok yüksek olduğu için bahçelerde kullanımı kesinlikle tavsiye edilmez.

Adi Orman Sarmaşığı

Hedera helix · Sarılıcılar

Son derece dayanıklı, uyumlu ve hızlı büyüyen herdemyeşil bir sarmaşıktır. Birçok bölgede istilacı bir tür olarak kabul edilir; binalara, ağaçlara ve yerel ekosistemlere zarar verebileceği için ekimi dikkatle düşünülmeli ve sürekli budama ile kontrol altında tutulmalıdır.

Anadolu Saparnası

Smilax excelsa · Sarılıcılar

Güneşli veya gölgeli alanlara ve her türlü toprağa adapte olmuş, çok güçlü ve büyük, dikenli bir yerli sarmaşıktır. Geniş alanları veya büyük ağaçları kaplamak için kullanılır; çok agresif büyüdüğü için düzenli ve sert budama ile kontrol altında tutulması gerekir.

Asma Üzümü (Porselen Üzümü)

Ampelopsis glandulosa var. brevipedunculata · Sarılıcılar

UYARI: Bu bitki çok hızlı büyüyerek ve tohumla yayılarak istilacı olabilir, yerel bitkileri boğabilir. Dekoratif, çok renkli meyveleri için yetiştirilir ancak sürekli ve sert budama ile kontrol altında tutulması zorunludur.

Begonvil

Bougainvillea glabra · Sarılıcılar

Bol çiçeklenmesi için tam güneş ve sıcak bir ortam isteyen, Ege ve Akdeniz iklimine mükemmel uyum sağlamış bir sarmaşıktır. Kuraklığa dayanıklıdır ve çiçeklenmeyi teşvik etmek için sulamalar arasında toprağının kurumasına izin verilmelidir.

Bostanbozan

Cynanchum acutum · Sarılıcılar

İsmi (Bostanbozan) gibi, tarım ve bahçe alanlarında hızla yayılan, istilacı olabilen yerli bir sarmaşıktır. Kuraklığa çok dayanıklıdır; genellikle kasıtlı olarak yetiştirilmez, kontrolü ve yönetimi önemlidir.

Boston Sarmaşığı

Parthenocissus tricuspidata · Sarılıcılar

Büyük duvarları ve binaları kaplamak için kullanılan, üç loblu yapraklara sahip, çok güçlü ve hızlı büyüyen bir sarmaşıktır. Yaprakları sonbaharda kırmızıdan mora dönen göz alıcı renkler alır. Tam güneşten gölgeye her koşula uyum sağlar ancak en iyi rengini güneşte gösterir.

Devetabanı

Monstera deliciosa · Sarılıcılar

Delikli ve yarık yapraklarıyla ikonik, tırmanıcı bir salon bitkisidir. Aydınlık ancak doğrudan güneş almayan (dolaylı) yerleri, iyi drene olan havadar saksı toprağını ve tırmanması için yosun çubuğu gibi bir desteği sever. Kök çürüklüğüne karşı hassastır.

Doğu Orman Asması

Clematis orientalis · Sarılıcılar

Türkiye'nin de anavatanı olan, kuraklığa ve kireçli topraklara son derece dayanıklı, güçlü bir akasmadır. Yaz sonu/sonbaharda açan sarı, çan şeklindeki çiçekleri ve kışın kalan ipeksi tohum başları için yetiştirilir; yeni dallarda çiçek açtığı için her kış sonu sertçe budanmalıdır.

Filodendron

Philodendron · Sarılıcılar

Tırmanıcı veya dik formda olabilen, gösterişli yapraklarıyla çok popüler ve çeşitli bir salon bitkisi cinsidir. Aydınlık ancak dolaylı ışık alan yerleri ve havadar, iyi drene olan saksı toprağını sever. Aşırı sulamaya karşı hassastır ve kök çürüklüğüne yatkındır.

Garipler Urganı, İpek Sarmaşığı

Periploca graeca · Sarılıcılar

Türkiye'nin de anavatanı olan, çok hızlı büyüyen, odunsu, yaprak döken bir sarmaşıktır. Geniş alanları, çit ve pergolaları hızla kaplamak için kullanılır; yazın açan ilginç, morumsu-kahverengi çiçekleri vardır. Bitkinin tüm kısımları zehirlidir.

Gıcır Dikeni (Saparna)

Smilax aspera · Sarılıcılar

Güneşten tam gölgeye her koşula ve kuraklığa son derece dayanıklı, dikenli, herdem yeşil bir yerli sarmaşıktır. Geçit vermeyen bir bariyer oluşturmak için idealdir ancak kökleri ve dallarıyla çok agresif yayılır, düzenli ve sert budama ile kontrol altında tutulmalıdır.

Japon Hanımeli

Lonicera japonica · Sarılıcılar

Hızlı büyüyen, dayanıklı ve hoş kokulu bir sarmaşıktır; kontrol altında tutulmazsa yayılmacı olabilir. Tam güneşten kısmi gölgeye kadar toleranslıdır, iyi drene olan topraklarda en iyi performansı gösterir.

Kanarya Sarmaşığı (Cezayir Sarmaşığı)

Hedera canariensis · Sarılıcılar

Geniş, parlak yapraklı, hızlı büyüyen ve herdemyeşil bir sarmaşıktır. Gölgeden güneşe kadar geniş bir alanda yetişir ancak kontrol altında tutulmazsa istilacı olabilir; duvarlara ve diğer bitkilere zarar verebilir.

Kokulu Akasma, Meşe Akasması

Clematis flammula · Sarılıcılar

Akdeniz'e özgü, yaz sonu ve sonbaharda açan küçük, beyaz ve çok hoş kokulu (badem/vanilya) çiçek bulutları oluşturan, güçlü bir akasmadır. Tam güneş ve süzek toprakları sever; yeni dallarda çiçek açtığı için her kış sonu sert bir şekilde budanması gerekir.

Kış Akasması

Clematis cirrhosa · Sarılıcılar

Akdeniz'e özgü, kışın çiçek açan, herdem yeşil bir akasmadır. Yazın dinlenmeye girer ve sonbahar yağmurlarıyla uyanır; köklerinin serin kalması için tam güneşli ancak dibi gölgeli yerleri ve süzek toprakları sever.

Mavi Çiçekli Çarkıfelek

Passiflora caerulea · Sarılıcılar

Egzotik görünümlü, karmaşık yapıdaki mavi-beyaz çiçekleri için yetiştirilen, güçlü ve hızlı büyüyen bir sarmaşıktır. Tam güneşli, korunaklı ve iyi drene edilmiş verimli toprakları sever. Çitleri, pergolaları ve duvarları kaplamak için idealdir; ılıman iklimlerde yarı herdemyeşildir.

Mor Salkım

Wisteria sinensis · Sarılıcılar

İlkbaharda açan kokulu ve gösterişli çiçek salkımları için yetiştirilen, çok güçlü ve uzun ömürlü bir sarmaşıktır. Zayıf destek yapılarını (çit, pergola, çatı vb.) kırabilecek kadar güçlü büyür. Bol çiçeklenme için tam güneş ve yılda iki kez düzenli budama şarttır.

Orman Hanımeli

Lonicera periclymenum · Sarılıcılar

Yaprak döken, tırmanıcı ve akşamları yoğunlaşan çok hoş kokulu çiçeklere sahip bir türdür. Köklerinin serin ve gölgede, üst kısımlarının ise güneşte olmasını sever. Çardak ve çitler için idealdir.

Rus Sarmaşığı

Fallopia baldschuanica (syn. Polygonum baldschuanicum) · Sarılıcılar

Eski adıyla Polygonum olarak bilinen, inanılmaz derecede hızlı büyüyen ve geniş alanları bir sezonda kaplayabilen, yaprak döken bir sarmaşıktır. Yaz sonu ve sonbaharda açan köpük gibi beyaz çiçek bulutlarıyla tanınır. Dayanıklıdır ancak yayılmacı olabileceğinden kontrol altında tutmak için sert budama gerektirir.

Trabzon Sarmaşığı (Kafkas Sarmaşığı)

Hedera colchica · Sarılıcılar

En büyük yapraklı sarmaşık türlerinden biridir ve Karadeniz bölgesine özgüdür. Yarı gölge ile gölge arası nemli ortamları sever ve İzmir'in sıcak güneşinden korunmalıdır; tüm sarmaşıklar gibi istilacı potansiyeli nedeniyle düzenli budama gerektirir.

Tırmanıcı Ortanca

Hydrangea anomala · Sarılıcılar

Geniş, beyaz dantel tipi çiçekler açan, odunsu ve yaprak döken bir sarmaşıktır. İzmir'de mutlaka kuzey veya doğu cephesinde, öğleden sonra güneşinden korunan, serin ve nemli bir yere dikilmelidir; kuraklığa ve sıcağa karşı hassastır.

Virjinya Sarmaşığı, Amerikan Sarmaşığı

Parthenocissus quinquefolia · Sarılıcılar

Duvarları ve çitleri hızla kaplayan, yaprak döken, çok güçlü ve hızlı büyüyen bir sarmaşıktır. Asıl dekoratif özelliği sonbaharda yapraklarının aldığı parlak kırmızı ve bordo renklerdir. Tam güneşten tam gölgeye kadar her yerde yetişir, ancak en iyi sonbahar rengini güneşte yapar.

Yıldız Yasemini, Kokulu Yasemin

Trachelospermum jasminoides · Sarılıcılar

Bol güneşli veya yarı gölge alanları ve iyi drenajlı toprakları seven, odunsu ve her dem yeşil bir sarmaşıktır. İlkbahar sonu ve yaz başında açan yoğun kokulu, beyaz yıldız şeklindeki çiçekleri için yetiştirilir. Duvarları, çitleri ve pergolaları kaplamak için idealdir.

Örgü Hanımeli

Lonicera implexa · Sarılıcılar

Akdeniz kökenli, herdem yeşil bir sarmaşıktır. Tam güneş veya yarı gölge, iyi drene edilmiş toprakları sever. Duvar, çit kaplama veya yer örtücü olarak kullanılır.

Üzüm Asması

Vitis vinifera · Sarılıcılar

Meyvesi (üzüm) için yetiştirilen, yaprak döken bir sarmaşıktır. Bol güneş, derin ve süzek toprakları sever. Kaliteli ve bol ürün alabilmek için yıllık budama, ilaçlama ve bakım işlemleri kritik öneme sahiptir. İzmir, asma yetiştiriciliği için ideal bir bölgedir.

İpek Çiçeği Sarmaşığı / Acı Sakız Sarmaşığı

Araujia sericifera · Sarılıcılar

Tam güneşli alanları ve drene edilmiş toprakları sever. Kontrol altında tutulmazsa diğer bitkileri boğabilen, tohumla kolayca yayılan istilacı bir türdür, dikkatli olunmalıdır. Sütlü özsuyu cilt tahrişine neden olabilir.

Şerbetçi Otu

Humulus lupulus · Sarılıcılar

Bira yapımında kullanılan kozalakları (dişi çiçekleri) için yetiştirilen, her yıl yeniden süren, çok hızlı büyüyen otsu bir sarmaşıktır. Bol güneş, zengin toprak, bol su ve tırmanması için çok sağlam bir destek yapısı gerektirir.